De abstractie voorbij

Maar keren we nog even terug naar die oudere generatie, die die “nieuwe figuratie” uit hun abstract werk hebben laten groeien, waaronder het oude expressionisme verborgen zat. Een gelukte transactie, want in wezen is in vele gevallen die “nieuwe figuratie” een soort neo-expressionisme. Zoals een goochelaar even een doekje over iets legt om het ene in het andere om te toveren, heeft de abstractie het oude omgezet in een nieuw expressionisme. Niet meer de Vlaamse boerencultuur, maar de stedelijke massacultuur, vormen de nieuwe thematieken. Niet per se het Vlaamse landelijke leven, maar het kosmopolitische gebeuren. De jongere generatie van de jaren zestig heeft hen onmiddellijk vervoegd in deze transformatie. Vele van de pioniers van de naoorlogse vernieuwing waren immers ondertussen met succes hun leraars geworden aan de kunstacademies. Vanaf de jaren zestig waren ze sterren geworden met elk hun zeer individuele stijl. Hun kortstondige kunstenaarsverenigingen, zoals “La Jeune Peinture Belge” (Brussel, 1945-1949) en “La Relève” (Gent, 1948-1950) waren enkel signalen geweest.

In I948 stichtte Roger Raveel, samen met Jan Burssens, Camiel D’havé, Frans Piens, Jan Saverys, Victor van der Eecken, Elsa Vervaene, Pierre Vlerick en Marcel Ysewijn de groepering “La Relève”. De naam van deze groep jonge turken, ‘de aflossing’, is niet mis te verstaan: zij beschouwden zichzelf als diegenen die na de Vlaamse expressionisten aan bod moesten komen. Zij hadden niet echt een gemeenschappelijk artistiek motto, behalve dan het verlangen om vernieuwend te zijn. De meesten kenden elkaar vanuit de Gentse Academie. Zij zochten middelen om hun werk te kunnen tentoonstellen. De tentoonstellings- en tevens ontmoetingsplaatsen waren de Cercle Artistique en de galerie Vyncke-van Eyck. La Relève was in wezen de Gentse Jeune Peinture Belge. Beperkter in omvang en duur (twee jaar in plaats van vier), maar met toch een aantal opmerkelijke namen. Verder mag niet worden vergeten dat de Jeune Peinture vooral zijn faam behouden heeft omdat het nadien de naam werd van een gerenommeerde artistieke wedstrijd. Hun boodschap was enkel: “Wij zijn er!”, zonder te zeggen wie ze waren. Dat is pas later tot uiting gekomen toen iedereen zijn eigen versie van de vernieuwende beweging ontwikkeld had.

© 2012, Willem Elias. All rights reserved. On republishing this article you must provide a link to the original article on www.belgischekunst.be.