De fundamentele schilderkunst – geschiedenis

De jaren zeventig zijn een overgangsperiode. Een breuklijn is eerder middenin te trekken (1974), samenvallend met de eerste oliecrisis en de eraan verbonden folkloreoplossing van de autoloze zondag. Voordien lopen de kunststijlen van de jaren zestig gewoon door en nadien kondigen tekens het einde van het modernisme meer en meer aan. Men heeft over die periode al eens gesproken van de overwinning van de conceptuele kunst op de schilderkunst. Het gevoel moest wijken voor het verstand, werd er gezegd. Het ging echter om een zeer gevoelig verstand (logica’s bleven poëtisch) en om een rationeel onderbouwd gevoel (vele schilders deden hun zeg over de wereld). Misschien ging het wel over een strijd tussen ambacht en concept, maar van een winnaar kan, achteraf bekeken, moeilijk gewag gemaakt … [Read more...]

Raoul De Keyser versus Luc Tuymans

Een tentoonstelling in het SMAK (2001) te Gent met werk van Raoul De Keyser (1930) en Luc Tuymans (1958), maakt veel duidelijk over de aard van het “fundamentele” van dit soort kunst. Uit de catalogustekst blijkt dat het tentoonstellingsconcept bestond uit twee doelstellingen (4). Het was de bedoeling twee kunstenaars te tonen die de schilderkunst nieuw leven zouden inblazen. Deze reanimatiepoging was nodig omdat de conceptuele kunst de overhand gekregen had en dit via andere media dan de klassieke. De Keyser en Tuymans hebben die rol gespeeld in de jaren negentig. Ik denk echter dat ze hierin niet alleen stonden. Verf heeft onvervangbare mogelijkheden, doorheen de eeuwen, de twintigste incluis, uitgetest en goed bevonden. Dit feit hoeft het aanwenden van andere media niet in de weg te … [Read more...]

De fundamentele schilderkunst – definitie

Men zou kunnen stellen dat de vertegenwoordigers van de “fundamentele schilderkunst” synthesen, combinaties en variaties op deze geschiedenis van de ab­stracte kunst hebben gemaakt. Mooi voorbeeld hiervan zijn vierkanten die met een duidelijk herkenbaar handschrift geschilderd zijn. Hun naam hebben ze te danken aan de gelijkgestemde titel van een tentoonstelling (1975) in het Stedelijk Museum van Amsterdam (2). In andere talen spreekt men van “Essential Painting, Silent Art, Analytische Malerei”, of nog het mooist in het Italiaans: “Pittura Pittura”. Als internationale namen vallen: Alan Charlton, Brice Marden, Robert Ryman en vooral ook Gerhard Richter. Men zou eventueel nog een opdeling kunnen maken in drie varianten. Basisprincipe is dat men tot de meest materialistische opvattingen … [Read more...]