• De wetenschap tussen zekerheid en twijfel
  • Peter Weidenbaum (1968-  )
  • Peter De Cupere (1970-  )
  • Jean Bilquin (1938-  )
  • Jan Burssens (1925-2002)
  • Pierre Vlerick (1923-1999)
  • Ronny Delrue
  • Marc Lambrechts (1955-  )
  • Henri-Victor Wolvens (1896-1977)
  • Fred Bervoets (1942-  )
  • Ulrike Bolenz (1958-  )
  • Octave Landuyt (1922-  )
Willem Elias' eigenzinnige en kritische visie op de Belgische kunst en de verschillende kunststromingen na 1945 in een internationaal perspectief (150 Belgische kunstenaars - meer dan 500 artikels) vanuit verschillende invalshoeken: filosofisch, kunsthistorisch, kunstkritisch en technisch

Beeldhouwkunst

Jean-Georges Massart (1953- )

Jean-Georges Massart wil wilgen temmen. Hij kiest als eenvoudig materiaal de soepelste houtsoorten: bamboe en teenwilg. Wilg blijft buigzaam, maar bamboe kan hard worden. Door deze verharding wordt de textuur mooier. Een stuk bamboe krijgt al gauw de … [Read More -->]

1-31-Paul Van Gysegem_6

Humanistische beeldhouwkunst en existentialisme

Humanistische beeldhouwkunst De gevestigde naam na ’45 was Henry Moore (1898-1986), met zeer humanistisch getinte beelden. Ze zijn de officiële vertegenwoordigers geworden van een na-oorlogs socialistisch maatschappijbeeld dat vol vertrouwen naar de … [Read More -->]

Etienne Desmet (1943- )

Vanaf 1970 ontwikkelt Etienne Desmet een eigen toets. Het belangrijke werk Monument voor mijn vader, een been in bronzen klemmen, toont onmiddellijk zijn technische vaardigheid die gerust perfect genoemd mag worden. Een eerste versie is nog in … [Read More -->]

Pol Bury (1922-2005)

Zoals het past voor een autodidact heeft Pol Bury zich – na één jaar kunstonderwijs – laten inspireren door het geestelijke klimaat van kunstenaarsgroepen. Tussen 1938 en 1945 waren dat de Belgische surrealisten. In 1947 sloot hij zich aan bij La … [Read More -->]

Kubisme en constructivisme

Het kubisme is misschien wel de belangrijkste avant-gardestroming, omdat het radicaal breekt met de klassieke wijze van kijken en tevens omdat het zo vroeg kwam in de geschiedenis van de kunstomwenteling. Daarenboven is het lang van kracht geweest, … [Read More -->]

More Posts from this Category

Conceptuele Kunst

1-42-Roland van den Berghe_2

Roland Van den Berghe (1943- )

Naar aanleiding van het niet krijgen van de prijs van de “Jeune sculpture” in 1970, betreurt de kunstcriticus Marc Callewaert dat het jammer is dat de jury de gelegenheid heeft laten voorbijgaan om de enige beoefenaar van een werkelijk intelligente … [Read More...]

1-41-Marcel Broodthaers_9

Het dadaïsme en het neodadaïsme

Het dadaïsme Doorgaans wordt Duchamp een beetje tegen zijn zin ingedeeld bij “dada” (1916-1922). Zijn rol in de kunstgeschiedenis is echter te belangrijk om hem te laten verdwijnen in een kortstondige kunstenaarsbeweging. Het dadaïsme ontstond zeer … [Read More...]

Installatiekunst

De avant-garde van de twintigste eeuw wou niet enkel breken met de academische canon van de schoonheid, zoals die door de eeuwen heen ontwikkeld werd. Met wisselende stijlen was men er steeds van overtuigd geweest de werkelijkheid zo correct mogelijk … [Read More...]

1-42-Roland van den Berghe-boomerang6

Kunst als maatschappijkritiek

Haacke is een echte maatschappijkritische onderzoeker die via zijn werk de maatschappelijke machinaties, zeg maar “de truken van het circus”, probeert bloot te leggen. In die zin wordt de kunstenaar een wapenbroeder van de maatschappijkritische … [Read More...]

1-44-Liliane Vertessen_4

Liliane Vertessen (1952 – )

Liliane Vertessen is, voor zover me bekend, de eerste Belgische kunstenaar om het eigen lichaam als artistiek medium te gebruiken. Haar start ging niet ongemerkt voorbij. In maart 1981 beslist de burgemeester van Turnhout dat de “jeugd niet … [Read More...]

More Posts from this Category

Schilderkunst

Marcel Mariën (1920-1993)

In het standaardwerk Het surrealisme in België 1924-2000 van Xavier Canonne vindt men in het namenregister bij René Magritte veertien lijnen met paginanummers die verwijzen naar vermeldingen in het boek. Bij Marcel Mariën zijn dat er een dikke … [Read More...]

Dada de leeuw – Cobra het kind

Dat er een verband is tussen oorlogsindustrie en technologische vooruitgang, tussen vernietigingsstrategieën en de rechte Duitse autostrades evenals de mooie Brusselse boulevards, tussen serieel doden en overlevingsvernuft, het zullen allicht geen … [Read More...]

Antoine Mortier (1908-1999)

Bij Antoine Mortier vloeide het ‘informele’ niet echt losjes uit de pols. Hij is een zeer goed voorbeeld van wat men de gestuele kunst noemt. De ‘art gestuel’ is een stroming die van het dramatische expressionistische gebaar het wezen van de … [Read More...]

La Jeune Peinture Belge 1945-1948

‘La Jeune Peinture Belge’ is de Franse benaming die nog geregeld gehanteerd wordt. Er namen ook meerdere Vlamingen aan deel. Vooral de Antwerpenaren hadden de weg naar Brussel gevonden. Toch was het vooral een Franstalige aangelegenheid. In de … [Read More...]

Paul Delvaux (1897-1994)

Marcel Mariën schuwde het niet zeer kritisch te zijn tegenover zijn surrealistische vrienden. Zo kwam na vijfentwintig jaar zelfs een einde aan de vriendschap met Magritte, nadat hij naar aanleiding van diens retrospectieve in Knokke (1962) een … [Read More...]

1-27-Roger Raveel_3

De abstractie voorbij

Maar keren we nog even terug naar die oudere generatie, die die “nieuwe figuratie” uit hun abstract werk hebben laten groeien, waaronder het oude expressionisme verborgen zat. Een gelukte transactie, want in wezen is in vele gevallen die “nieuwe … [Read More...]

1-210-Hugo Duchateau_1

Hugo Duchateau (1938 – )

“Research Group” was de naam van een groep Limburgse kunstenaars rond het Hoger Instituut voor Visuele Communicatie en Industriële Vormgeving van Genk. Naast o.a. de keramist Piet Stockmans, was Hugo Duchateau een van de stichtende leden (1967). … [Read More...]

Michel Buylen (1953- )

Het is niet eenvoudig om het oeuvre van Michel Buylen te situeren binnen dit hoofdstuk. Zijn schilderswijze heeft immers niet de kenmerken van de hierboven besproken kunstenaars: geen wazigheid, geen vereenvoudiging van het coloriet tot een aantal … [Read More...]

1-22-Jos Verdegem_2

Het realisme in de jaren ‘20

De Italiaanse Novecentobeweging (1922), door Jean Cocteau een “terugkeer naar de orde” genoemd, bleek samen te smelten met de fascistische ideeën uit die tijd. De “Neue Sachlichkeit” (1924) toonde een zakelijke werkelijkheid die gerust … [Read More...]

Het open kunstwerk

De informele kunst heeft ook de kunsttheoretici niet onberoerd gelaten. Sartre had het zelfs over een ‘zijnsleer van de materie’. Hij waardeerde het dat men zich in de twintigste eeuw bewust was geworden van de materie, samen met de drager en de … [Read More...]

More Posts from this Category

Postmodernisme

1-52-Werner Mannaers_7

Schone lelijkheid en vuil realisme

Schone lelijkheid (1) Is er iets moeilijkers dan zijn ogen niet geloven? “Elk zijn waarheid” is een gedachte waarmee te leven valt. Desalniettemin worden er nog voldoende oorlogen om gevoerd. De ervaring dat wat we mooi of lelijk vinden niet “juist” … [Read More...]

1-51-Wim Delvoye-Marble floor

Postmodernisme: een nieuwe benaderingwijze

De beschrijving hogerop van de “nieuwe kunstenaar” zit dicht bij de karikatuur. Vermits ironie een van de basisregels van het postmodernisme is, zal niemand me dat kwalijk nemen. De term “postmodernisme” is de meest algemene aanduiding voor de … [Read More...]

1-51-Wim Delvoye-Birdhouse

Typering van de nieuwe kunstenaar

Vanaf de jaren tachtig verschijnt een nieuw soort artiest op de kunstscène. Geboren in de jaren zestig verdienen ze de naam “jonge Turken” meer dan ooit. Ze zijn niet meer diegenen die afwachten welke galerist hen gaat uitnodigen en depressief naar … [Read More...]

1-52-Werner Mannaers_6

Werner Mannaers (1954- )

De bovenstaande wat complexe internationale situering is de goede weg om bij het oeuvre van Werner Mannaers te belanden. Als postmoderne schilder omvat hij al die verschillende aspecten van de kunst van zijn voorgangers. Hij brengt die verschillende … [Read More...]

1-52-Werner Mannaers_1

Het Ugly Realism

Vanaf de jaren tachtig heeft de schilderkunst een nieuwe bloei gekend. In de jaren zeventig heerste de conceptuele kunst op een bijna tirannieke wijze, zodat de schilderkunst wat in de verdrukking kwam. Niet dat ze afwezig was, zoals sommigen ten … [Read More...]

More Posts from this Category

Kunst vanuit het medium

1-61-Roel D'Haese_2

Roel D’Haese (1921 – 1996)

Roel D’Haese heeft eerst veel geëxperimenteerd met verschillende materialen. De smidse was ooit zijn keuken. De verloren was werd uiteindelijk zijn voorkeurstechniek. Hij heeft een synthese gemaakt tussen de harde uitdrukkingsopdracht van het … [Read More...]

Piet Stockmans (1940- )

Piet Stockmans is een perfectionistische equilibrist van het keramische vermogen van de mens. Dit evenwicht uit zich in de manier waarop hij enerzijds de ontwerper is van industrieel vervaardigde gebruikskeramiek – zijn koffiekopjes hebben wereldfaam … [Read More...]

1-61-Jan Vercruysse

Jan Vercruysse (1948 – )

Jan Vercruysse wordt tot één van de belangrijke vertegenwoordigers van de Belgische conceptuele kunst gerekend. Hij werkt rond de plaats, en vooral de afwezigheid ervan, die de kunst vandaag inneemt in de reflecterende waarneming van de aandachtige … [Read More...]

slider de cupere

Peter De Cupere (1970- )

Ook bij de Belgische kunstenaars is de geur geen prioriteit. In het begin van de jaren tachtig was er Guy Bleus die al eens een geurhappening gaf. Maar de man die van de geur het thema van zijn artistiek bezig zijn gemaakt heeft is Peter De Cupere. … [Read More...]

Walter De Rycke (1952- )

Het oeuvre van Walter De Rycke situeert zich binnen de surrealistische beeldtaal, meer bepaald binnen wat men de Vlaamse fantastiek is gaan noemen. Dit is geen uitwerking van realistische elementen waarvan men de ongeziene verbanden blootlegt, maar … [Read More...]

More Posts from this Category

1-1-Luc Tuymans - Orchidee

Vanaf de jaren tachtig wordt kunst begrijpen pas echt gemakkelijk. Vanaf dan kan men nog bezwaarlijk spreken van "avant-garde", want in geen enkel aspect van de kunst is men nog "vooruit" op iets. Alles is verkend. Vandaar dat men terugkeert op zijn stappen. Niet om terug de oude waarden van de traditionele kunst in te huren, want conservatief is de kunst van de jaren tachtig allerminst. Maar omdat wanneer het motto van de "avant-garde" was dat "alles kan en mag", het geen zin heeft om dan uiteindelijk toch nog zaken te verbieden. Dus zijn ook de waarden van de oude kunst terug een bron van artistieke inspiratie. Deze zijn via de filter van … [Read More -->]

slider vanmechelen

Sinds Plato is het de overtuiging van een groot deel van Westerlingen dat het wenselijk is de driedeling van het intellectuele leven, nl. “ het Schone, het Ware en het Goede”, te laten samenvallen. Wat mooi is, moet ook waar zijn en goed. Zo kan men die drie categorieën in een verschillende volgorde met  elkaar verbinden. Het ene impliceert de twee andere. Tot in de kunstfilosofie van de twintigste eeuw luidt het dat het schone ook waar moet zijn. De term “authentiek” is hiervan een bevestiging. Wanneer het waar is dat iets met eigen hand gemaakt is, is het niet vals en kan het mooi zijn. Niet alleen voor de Westerse antiquiteiten en voor de … [Read More -->]

Wat mannen vrouwen hebben aangedaan doorheen de geschiedenis en dan nog in verschillende culturele systemen aanvaard is, daar zijn geen woorden voor. Dit verhaal is nog niet geschreven. De ‘his-story’ is nog niet omgezet in een ‘her-story’, noemen de feministen dit. Meer dan een aantal signalen zijn nog niet gegeven. Dat deze al eens de vorm aangenomen hebben van karikaturen van het feminisme is zeer begrijpelijk. Kreten zijn niet altijd kunst. Ik bedoel hier niet het zeer gruwelijke gebruik om verkrachting als oorlogswapen aan te wenden. Evenmin alle andere vormen van geweld die het vrouwelijke lichaam overkomen is. Ik heb het over de … [Read More -->]

De courante opvatting vandaag over schoonheid staat nog steeds niet ver af van deze van Plato die de schoonheid van de dingen beschouwde als een weerspiegeling van de Idee van het Schone. De hedendaagse leek stelt de vraag naar de kwaliteit nog vanuit de verwachting dat er buiten het zintuiglijke waarnemingsvermogen, dus buiten de mens, een normensysteem bestaat dat als criterium voor de schoonheid geldt. Zijn twijfel over het oordeel van de kunstspecialist is dus een twijfel over de zekerheid dat die kenner deelachtig zou zijn aan deze externe criteria. Vooral dan wanneer deze deskundige kwaliteit beweert te zien in artistieke producten die, … [Read More -->]

Aspecten van de Belgische Kunst na '45 situeert de diverse kunststromingen van het Belgisch kunstgebeuren in een internationaal perspectief. De invalshoeken zijn divers: filosofisch, kunsthistorisch, kunstkritisch en technisch. De door Willem Elias vertolkte visie is gerijpt door een levenslange ervaring met de kunstwereld, als kunstcriticus, als kunsttheoreticus, als tentoonstellingsmaker en als docent. Dit alles heeft geleid tot een eigen kijk op het kunstgebeuren na 1945.